Dumas que vadoc en 1802.
Qu’a quaranta dus ans quan escriu. Qu’ei entre 1844 e 1848 qu’escriu Les Trois mousquetaires, Vingt ans après, Bragelonne, La Reine Margot, Les Quarante-Cinq, La Dame de Monsoreau, Joseph Balsamo, Le Chevalier de Maison-Rouge, Le Collier de la reine, La comtesse de Charny... en quate ans !!! Mès, entau sons contemporanèus, l’Alexandre DUMAS qu’ei prumèr un òme de teatre : abans l’Hernani deu Victor HUGO, Henri III et sa Cour de l’Alexandre DUMAS emportèc en 1829 un succès enòrme. Qu’ei que DUMAS comprengoc autanlèu qu’en aquèra epòca que i a dus mejans d’escàger : las hemnas e l’istòria. Per las hemnas, nat problèma, lo Dumas qu’ei un gran seductor a qui l’òm prèsta pròche de 300 mastressas, dont las per qui escriu. La sua vida se desrotla tostemps entre tres hemnas, la dab qui viu a Paris, la dab qui partish en viatge e la tresau qu’encontra en viatge. L’òm tornerà trobar aqueras tres hemnas en çò de d’Artagnan. Dab Henri III, que compreng que l’istòria ei ua "bona traca". Que comença per escríver ensachs istorics. Un Essai sur Louis XIV davantèja los Trois mousquetaires.
Las règlas qu’utiliza lo romancièr son diferentas de las utilizadas per l’istorian : qu’ei deliberement que DUMAS practica l’anacronisme. Deu temps d’un sejorn a Marselha, lo son amic lo bibliotecari lo gavida cap las Mémoires de Courtilz de Sandras... Peu hons istoric, un professor d’istòria, Maquet, lo conselha.
Lo DUMAS qu’ei un autor deus prolifics...La sua reputacion de hartanèr qu’ei trompusa : ne minja pas, ne beu pas, ne fuma pas. Lo son ideau de vita, qu’ei ua pluma, papèr e ua hemna. Deu temps que la sua maison ei investida peus pica-sietas, lo Dumas, embarrat dins ua tor, escriu dotze a quatorze oras per jorn. 634 obratges, 27000 personatges... Que respond a exigencias romanescas : que joenèja lo d’Artagnan, hè se desrotlar l’istuèra deu temps de Louis XIII, hè paréisher los Porthos, Athos e Aramis e qu’inventa lo paradòxa : lo paradòxa deus tres mosquetaris qu’ei... que son quate ! D’Artagnan vaderà mosquetari a la fin deu roman. Lo libe qu’ei creat.
L’òm pòt pas çaquelà comprénguer lo personatge de ficcion deu d’Artagnan en espiar aqueth libe sol deu DUMAS, les Trois Mousquetaires. Lo cau véser peu prisme de la trilogia. Lo libe deu Dumas, les Trois mousquetaires, qu’ei un obratge de qui lo eròi qu’a dètz-e-ueit ans e qui ei redigit per un òme de quaranta dus ans. Per contra, seis mes après aqueth escrit... vint ans qu’an passat : Dins Vingt ans après, lo d’Artagnan qu’a quaranta dus ans (qu’ei-a-díser l’atge deu DUMAS ecrivent), l’Athos que diu aver vinte-cinc, vint-sies ans e los autes haut o baish vinte-tres ans ; dètz ans après, tà l’escritura deu Vicomte de Bragelonne, lo DUMAS qu’a tostemps... quaranta dus ans, lo d’Artagnan eth que’n a cinquante dus e lo Dumas lo hè morir a Maastricht, de qui lo pair deu Dumas avoc estat governaire...
D’Artagnan... que hè pensar a qué ?
Lo panache, la generositat, los duèls...
Los duèls son çaquelà pauc gloriós !
Dins los Trois mousquetaires, lo DUMAS conta sies duèls : lo d’Artagnan contra Rochefort quan arriba a Meung, lo d’Artagnan a Paris contra los guardes deu Cardenau, contra los atacaires de la Constance Bonacieux, torna contra Rochefort, contra lo Lord de Winter e contra l’aimador de la Milady e aqueths duèls venguen sovent ridicules.
Generositat ? Desinteressament deu d’Artagnan ?... Lo d’Artagnan que pana au Bonacieux abans deu cocufiar. Aqueth adultari qu’espanta tant los Americans que dins l’un deus mei bons Trois mousquetaires deu cinemà, lo deu George Sidney, Constance ne serà pas la hemna mès la hilha deu Bonacieux, la morala qu’ei sauva. Lo d’Artagnan que’s hè entreténguer peus sons amics... que gaha lo diamant de la Reina e qu’accepta lo safir auferit per la Milady...
Lo d’Artagnan gran seductor ? Lo d’Artagnan qu’aima la Constance Bonacieux, ua petita lavaira... jà maridada ! Que coneisherà ua passada dab la joena goja de Milady pr’amor que’u permet d’escotar a las pòrtas ! E que seduseish la Milady de nueit... en tot se hèr passar peu son galant, abans de huger, mascat en hemna.
La sua ambicion qu’ei de vader adjudent, adjudent-capdau mès, a la fin de l’istuèra que serà lòctenent (mot a mot " qui teng lòc de"), qu’ei díser que vint ans après, n’aurà pas pres nat galon... Mei mau atracat que lo d’Artagnan istoric, n’a pas nat appartament e, demòra dins ua auberga que non pòt pagar, que deveng lo galant de la Madeleine la sua aubergaira...
Source : Atelier Canopé du Gers
  |
|
 |